POLEN (CVIJETNI PRAH)
Već duže vrijeme poznata su hranljiva i ljekovita svojstva polena koji pčele skupljaju sa procvjetalih biljaka, obrađuju nektarom i sopstvenim izlučevinama i skladište u voštanim ćelijama saća kao nezamjenljivu hranu za pčelinje društvo. To su zapravo muške ćelije cvjetonosnih biljaka, mala zrnca nevidljiva golim okom koja se nalaze u prašniku pri osnovi tučka cvijeta. Prašnik ima u sebi 2 prašne kesice u kojima se nalazi prah (polen). Kada on sazri prašne kesice se otvaraju i prah postaje sposoban za oplođavanje, vjetrom ili putem insekata. Cvjetovi različitih biljaka sadrže nejednak broj polenovih zrnaca (od 100.000- 6.000.000). Kada sleti na cvijet, pčela otvara prašnike i nabacuje prah na svoje grudi i trbuh, formira kuglice polena i prebacuje ih u korpice na zadnjim nogama. Polen se deponuje u ćelije saća gdje dalju njegovu obradu vrše pčele u košnici, zalivaju ga medom i zapečate. Ovdje polen trpi mliječno kiselu fermentaciju pri čemu mijenja hemijski sastav i formira mliječnu kiselinu. Oblik i boja polenovih zrnaca su specifični za svaku vrstu biljke. Polen posjeduje veliku otpornost, ne oštećuje ga vrenje, baze i kiseline. U polenu se nalaze sve za organizam potrebne hranljive materije: bjelančevine, ugljeni hidrati, lipidi, vitamini, minerali, mikroelementi, enzimi, aminokiseline, hormone itd. Preko 50 enzima koji vrše funkciju bioloških katalizatora otkriveno je u polenu. U polenu koji se nalazi u ćelijama saća preovladava glukoza i laktoza.
1957 godine otkrivene su antibakterijske materije u polenu, kada su izdvojene 2 interesantne materije: jedna je antibiotik a druga ubrzava rastenje. Najjače je antiprotozojno dejstvo polena iz ćelija, najvjerovatnije zbog toga što pčele obrađuju polen enzimima, što je pomiješan sa medom i što ulazi u proces mliječnokisele fermentacije pri čemu postaje propustljiv za ćelijski sadržaj. Po sadržaju kalorija i hranljivih materija, polen je poput običnih prehrambenih materija biljnog porijekla, zavisno od vrste biljke sa koje potiče. Ovo govori da polen nije superhranljiv proizvod i da ne može zadovoljiti potrebe organizma za hranljivim materijama. Ako se uzima u dozi 10-15g dnevno, polen obezbjeđuje organizmu potrebne aminokiseline.
Ljekovito dejstvo polena na organizam možemo usporediti sa žlijezdama sa unutrašnjim lučenjem. U tom složenom skupu važnu ulogu igraju bjelančevine i fermenti koji ubrzavaju i regulišu životne procese. Polen ima regulativno dejstvo na rad stomačno crijevnih kanala a posebno dobro utiče na bolesnike sa hroničnim kolitisom, zatvorom i dijarejama. Alen Kajas (Francuski doktor) dobio je dobre rezultate u liječenju prostate polenom. Uspješno su liječene gnojne rane ekstraktom polena.

Liječenje polenom se preporučuje kod:
• raznih oboljenja tankih i debelih crijeva
• dijabetesa (izaziva neznatno povećanje inzulina)
• plazmatični holesterol i arteroskleroza
• oboljenja srca i krvnih sudova ( sadrži magnezij i kalij a nije bogat natrijumom)
• anemija i edemična gušavost (sadrži željezo jod)
• sprječava izliv krvi u mozak, mrežnjaču oka i srce

Različite sorte polena posjeduju različita svojstava:
polen od bagrema djeluje sedativno, od kestena poboljšava cirkulaciju krvi, od maslačka poboljšava funkciju bubrega i mokračnih kanala, od jabuke ima opšte pojačavajuće dejstvo, od kupine tonizirajuće itd.
Da bi se sačuvale sve hranljive i ljekovite osobine polena, moramo ga čuvati u suhim, čistim i tamnim prostorijama, u polietilenskim vrećama, na temperaturi od 0°C. Čak i u ovim uslovima, polen gubi 30% ljekovitih svojstava za 6 mjeseci, 75% za godinu i 100% za 2 godine.

Za trajno čuvanje polena koriste se slijedeći metodi:
• pune se tegle osušenim polenom i prekriju se slojem meda (2-3cm)
• polen se miješa sa duplom količinom kristalnog šećera, dobro se izmiješa i stavi u hermetički zatvorenu teglu.
• Miješaju se jednake količine meda i polena i mućka se dok smjesa ne postane homogena. Izliva se u tegle, prekrije slojem čistog meda i hermetički zatvori.
• Polen se sipa u plastične kese koje se zapečate i čuvaju na temperaturi do 4°C
Polen se može primjenjivati na slijedeće načine:
• Unutrašnje (oralno). Uzima se u vidu tableta, ekstrakta, u prirodnom vidu ili kombinaciji sa medom, mliječom ili propolisom. Preporučuje se da se uzima prije jela ili 3 sata poslije jela.
*180g meda rastvori se u 800ml mlake vode i uz miješanje dodaje se 50g polena. Ostavi se nekoliko dana na sobnoj temperaturi do nastanka fermentacije. Pije se po 3-4 čo aše za vodu prije jela
* 50g meda, 10g polena i 100g kravljeg butera se dobro izmiješaju. Uzima se 3 puta dnevno kašičo ica prije jela
* 250g meda i 50g polena se dobro izmiješaju i nakon 4 dana se uzima po kašičo ica prije jela
* 10g polena, 1g mliječo a i 250g meda se dobro izmiješaju i uzima se po kašičo ica 3 puta dnevno prije jela
* kašičo ica polena i kašičo ica meda rastvore se u čo aši mlake vode. Pije se 3 puta dnevno, sat prije jela ili 3 sata poslije jela.

• Spoljno. Koriste se vodeni ili alkoholni ekstrakti za spravljanje masti i krema
Kao ljekovito i profilaktičko sredstvo polen se koristi uspješno kod slijedećih oboljenja: anemije razne prirode, astenija, stomačna oboljenja, arteroskleroza, polna nemoć, povišen pritisak, prostatitisa, adenoma prostate, hepatitisa, ciroze, nervoze, u rekonvalescentnom periodu itd.